Dini ve İslami Bilgiler | Allah yolunda

Münafikun Suresinin Nüzul Sebebi

Münafikun Suresinin Nüzul Sebebi

Mustalıkoğulları Gazvesi sırasında yaşanan bir hadise üzerine vahyedilen Münafikun suresinin nüzul sebebi.

Zeyd İbni Erkam radıyallahu anh şöyle dedi:

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem‘in maiyyetinde bir sefere çıkmıştık. Müslümanlar büyük bir yokluk ve sıkıntı içindeydi. Asker arasında bulunan Abdullah İbni Übey, yandaşlarına:

– Allah’ın elçisinin çevresindekilere sakın bir şey vermeyin ki, onu terketsinler. Eğer Medine’ye dönersek, güçlü olanlar güçsüzleri oradan mutlaka çıkarıp atacaktır, dedi.

 Ben de gidip bu olayı Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem‘e haber verdim. Peygamber aleyhisselâm Abdullah’a adam gönderip  durumu soruşturdu. O böyle bir söz söylemediğine dair yemin üstüne yemin etti. Bunun üzerine  sahâbîlerden bazıları “Zeyd, Hz. Peygamber’e yalan söyledi” dediler. Allah Teâlâ, benim doğru söylediğimi tasdik eden “Münâfıklar sana geldikleri zaman…” diye başlayan Münâfıkûn sûresi’ni Nebî sallallahu aleyhi ve selleme indirinceye kadar, onların bu sözlerinden dolayı son derece üzüldüm. Daha sonra, Hz. Peygamber  kendilerine istiğfar etmek için onları davet etti, fakat onlar buna da yanaşmadılar. (Buhârî, Tefsîru sûre 63,1; Müslim, Sıfâtü’l-münâfıkîn 1. Ayrıca bk. Tirmizî, Tefsîru sûre, 63)

Hadisi Nasıl Anlamalıyız?

Değişik anlatımlarıyla kaynaklara intikal etmiş bulunan olay, Münâfıkûn sûresinin nüzül sebebidir. Zeyd İbni Erkam radıyallahu anh‘ın açıkça söylemediği sefer, meğâzî müelliflerinin büyük çoğunluğunun kabul ettiğine göre Mustalıkoğulları Gazvesi’dir.

Müslümanların bu gazvede çektikleri yiyecek sıkıntısı karşısında, Medineli münâfıkların reisi Abdullah İbni Übey, kendi yandaşlarına ellerindeki imkânlardan Müslümanlara vermemelerini tenbih etmiş, onların bu sıkıntıları bahâne ederek  Hz. Peygamber’in etrafından dağılacaklarını hayal etmiş veya böyle bir sonucu hazırlamaya çalışmıştır. Yandaşlarını cesaretlendirmek için de, Medine’ye dönüldüğü zaman güçlü olan kendilerinin, zayıf gördükleri Müslümanları Medine’den çıkaracakları va’dinde bulunmuştur. Bu sözleri duyan Zeyd İbni Erkam, durumu Hz. Peygamber’e ulaştırmıştır. Aslında hadisin bizim konumuzu ilgilendiren yeri burasıdır. Münâfık olduğu hemen hemen herkes tarafından bilinen İbni Übey’in sözlerini ve geliştirmeye çalıştığı Müslümanlar aleyhindeki  planlarını gidip Müslümanları koruma amacıyla Hz. Peygamber’e haber vermek asla gıybet değildir. Zaten Efendimiz de Zeyd’i bu davranışından dolayı ikaz etmemiştir. Durumu tahkik etmiş, münâfıkların yemin ederek olayı inkar etmeleri üzerine, Zeyd’in yanılmış olabileceği kabul edilmiştir. Zeyd ise, bu duruma düşmüş olmaktan dolayı çok üzülmüştür. Hatta bazı rivayetlerde çadırına kapandığı ve kimse ile görüşmek istemediği anlatılmaktadır. Yine başka bazı rivâyetlerde Hz. Peygamber’in Zeyd’e kulağının yanılmış olabileceğini söylediği, Zeyd’in bundan çok müteessir olduğu da yer almaktadır.

“KULAĞI ALLAH TARAFINDAN TASDİK EDİLMİŞ KİŞİ”

Zeyd’i tasdik eden ve münâfıkların kesin yalan söylediklerini ve Zeyd’in haber verdiği niyet ve sözlerini de aynen nakleden Münâfıkûn sûresi inzal buyurulunca, Hz. Peygamber Zeyd’i çağırıp mübârek elleriyle kulaklarını okşayarak, Allah Teâlâ, kulağını doğruladı” buyurmuştur. Bu sebeple daha sonraları olayı bilenler arasında Zeyd İbni Erkam, “kulağı Allah Teâlâ tarafından tasdik edilmiş kişi” diye anılmıştır.

Burada yeri gelmişken her ikisi de iki yüzlülük demek olan iki terimin, nifak ile riyânın farkına işâret edelim. Riyâ ibâdette, nifak itikadda iki yüzlülük demektir. Buna göre her münafık aynı zamanda mürâîdir. Ancak her mürâî, münâfık değildir. Çünkü imanı sağlam olanlar da amellerinde herhangi bir sebeple riyâ (gösteriş) yapabilir. Çünkü riyâ Allah’a yaptığı ibâdette halka dönük niyetler taşımaktır. Nifak ise özünde iman bulunmadığı halde, sözde mü’min görünmektir.

Hadisten Öğrendiklerimiz

1. Nifâkı ve fıskı belli kişilerin sözlerini yetkililere ulaştırmak onların gıybetini yapmak demek değildir.

2. Zeyd İbni Erkam faziletli ve haklılığı vahiyle ortaya konulmuş bir sahâbîdir.

3. Cephede İslâm ordusu aleyhindeki sözleri ve faaliyetleri komutana haber vermek gerekir.

Kaynak: Riyazüs Salihin, Erkam Yayınları

MÜNAFIKLARIN ALAMETLERİ NELERDİR?

REKLAM ALANI
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ